( 1 ) و از جملهء آنها است - ريختن دارو در بينى ، مخصوصا با علم به رسيدن آن به دماغ يا جوف بلكه اگر به حلق برسد ، روزه را باطل مىكند . ( 2 ) و از جملهء آنها است - بوئيدن رياحين ، مخصوصا گل نرگس و مقصود از رياحين هر گياهى است كه بوى خوش داشته باشد ، البته عطر زدن مانعى ندارد ، زيرا آن تحفه روزه‌دار است ، لكن بهتر آن است كه مشك را به كار نبرد ، بلكه خوشبو شدن با مشك براى روزه‌دار مكروه است ، همچنانكه ترك بوئيدن بوى غليظ بطورى كه به حلق برسد ، بهتر است . ( 3 ) مسألهء 2 - نشستن مرد در آب اشكال ندارد ، ولى براى زن كراهت دارد ، همانطور كه مرطوب كردن لباس و روى بدن گذاشتن براى هر دو كراهت دارد . و جويدن غذا براى كودك يا پرنده و چشيدن آبگوشت و غير آن كه به حلق نمىرسد و يا بدون قصد به حلق مىرسد و يا با قصد ، لكن از روى فراموشى باشد ، اشكال ندارد . و گذاشتن غذا در دهان چه براى غرض صحيحى باشد ، چه نباشد ، فرقى نمىكند ، البته بطور كلّى چشيدن هر چيزى كراهت دارد . و مسواك كردن با مسواك خشك مانعى ندارد ، بلكه مستحب است . و با مسواك تر كراهت آن بعيد نيست ، همچنانكه دندان كشيدن بلكه هر كارى كه باعث آمدن خون باشد ، كراهت دارد . ( 4 ) آثار ( و احكام ) باطل كردن روزه ( 5 ) مسألهء 1 - انجام مبطلاتى كه قبلا ذكر شد ، همچنانكه سبب واجب شدن قضا مىشود ، سبب واجب شدن كفّاره نيز هست ، اگر با عمد و اختيار و بدون اكراه انجام گيرد . البتّه ( واجب شدن كفّاره ) در دروغ بستن به خداى تعالى و پيامبر ( صلّى اللّه عليه و آله ) و ائمه ( عليهم السلام ) و در فرو بردن سر در آب و حقنه كردن بنابر احتياط واجب و در بقيه مبطلات بنابر اقوا است ، بلكه در دروغ بستن بر آنان نيز وجوب كفّاره خالى از قوّت نيست . ولى قى كردن بنابر اقوا باعث كفّاره نمىشود و بنابر احتياط واجب بين عالم و جاهل مقصّر فرقى نيست و امّا جاهل قاصرى كه توجّه به سؤال كردن هم ندارد ، ظاهر آن است كه دادن كفّاره بر او واجب نيست ، اگر چه احتياط ( مستحب ) است . ( 6 ) مسألهء 2 - كفّاره افطار ماه رمضان سه چيز است : آزاد كردن يك بنده ، و دو ماه پىدرپى روزه گرفتن ، شصت فقير را طعام دادن . در ميان آنها مخيّر است ( كه يكى از آنها را انجام دهد ) اگر چه در صورت امكان ، احتياط ( مستحب ) رعايت كردن ترتيب است ( به